Coś innego niż nicość

Zazdroszczę ludziom tak uporządkowanym, że każdego dnia znajdą chwilę na radość obcowania ze sztuką. Niekiedy jednak zastanawiam się […], czy nie chwalą się nagminnością tych rozkoszy dlatego właśnie, że w istocie nie doświadczyli ich nigdy. Ci, którzy naprawdę kochali, wiedzą, jak dalekie od prawdziwej miłości są nazywane tym samym mianem łatwe przywiązania. Gdyby każdy człowiek miał moc miłowania dzieła sztuki, […] lepiej zapewne byśmy rozumieli, że prawdziwa miłość do dzieła sztuki jest czymś rzadkim i zupełnie odmiennym od niezliczonych artystycznych przyjemności, o których wspominają ludzie wiodący życie uregulowane i pełne harmonii.

Oryginalny malarz, oryginalny pisarz działają jak okulista. Ta kuracja malarstwem, literaturą, nie zawsze jest przyjemna. Lecz gdy się uda, mówią: „Popatrzcie teraz. Oto świat. Nie został stworzony raz na zawsze, powstaje na nowo wraz z każdym nowym artystą, znów pojawia się – tak różny od tego starego – w pełnym świetle”.

Marcel Proust